Πόσο θ’ αλλάξει η ζωή μας μπροστά στη νέα πραγματικότητα;
Τα τελευταία συμβάντα στο Λονδίνο σηματοδοτούν μία νέα εποχή για τη Δύση. Τελικά αποδεικνύεται ότι η τρομοκρατία, με τη μορφή που έχει πάρει σήμερα, δεν μπορεί ν’ αντιμετωπιστεί από τις κυβερνήσεις των Δυτικών χωρών. Ο φόβος και η μαζική υστερία που προκαλούν οι τρομοκρατικές επιθέσεις δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με κανένα τρόπο αποτελεσματικά. Και δεν είναι μόνον οι τρομοκράτες αλλά και οι ίδιες οι δυνάμεις ασφαλείας στη Δύση, που μετατρέπονται σε τρομοκράτες μέσα στο κλίμα της μαζικής ψύχωσης που έχει δημιουργηθεί. Αν είσαι λίγο μελαψός και κυκλοφορείς στο Λονδίνο μπορεί να σου φυτέψουν, εν ψυχρώ, πέντε σφαίρες στα καλά καθούμενα! Και το ερώτημα είναι μέχρι πού μπορεί να φτάσει αυτή η κατάσταση; Πώς θα είναι η ζωή μας από εδώ και πέρα;
Η μέχρι τώρα πολιτική του Μπους και των Ευρωπαίων ηγετών εστιάζεται σε λήψη αυστηρών μέτρων ασφαλείας, που είναι προφανές ότι θα οδηγήσουν σε καταπάτηση κεκτημένων δικαιωμάτων των πολιτών της Δύσης. Αλλά είναι δυνατό να λυθεί έτσι το πρόβλημα; Πολλοί πιστεύουν ότι η βία θα οδηγήσει σε περισσότερη βία και ότι η εικόνα που προσπαθούν να πλασάρουν οι Δυτικοί ηγέτες -ότι δηλαδή οι τρομοκράτες είναι κάποιοι φανατικοί Μουσουλμάνοι, που αν καταφέρουν να τους συλλάβουν θα λυθεί το πρόβλημα- φαίνεται ότι απέχει πολύ από την πραγματικότητα. Αυτή η άποψη μοιάζει λογική, αν κάποιος αναλογιστεί τη μέχρι τώρα εξέλιξη του λεγόμενου “Παλαιστινιακού ζητήματος”, που έχει φτάσει σε αδιέξοδο.
Τελικά φαίνεται ότι το φαινόμενο της τρομοκρατίας, όπως εμφανίζεται σήμερα, δεν είναι απλή υπόθεση. Πρόκειται για τη σύγκρουση ανάμεσα στη Δύση και το Ισλάμ. Και απ’ ό,τι φαίνεται το Ισλάμ δεν πρόκειται να κάνει πίσω. Οι φανατικοί Μουσουλμάνοι διαισθάνονται ότι ο κόσμος που οραματιζόταν καταρρέει. Οι απανταχού φανατικοί Ισλαμιστές έχουν ένα όραμα. Να επικρατήσει το Ισλάμ στη Δύση. Να επικρατήσει το δικό τους μοντέλο παγκοσμιοποίησης. Το μοντέλο της “πλήρους υποταγής στο Μωαμεθανικό νόμο.
Αλλά ο κόσμος αλλάζει προς την αντίθετη κατεύθυνση απ’ αυτήν που θα ήθελαν και, μαζί, καταρρέουν οι μύθοι και οι συλλογικές φαντασιώσεις που έτρεφαν τις προηγούμενες γενιές. Η εξάπλωση της τεχνολογίας και η δυνατότητα πρόσβασης στο διαδίκτυο αλλάζουν τη νοοτροπία των απανταχού Μουσουλμάνων. Οι φανατικοί Μουσουλμάνοι αντιλαμβάνονται ότι δεν μπορούν να σταματήσουν τη ραγδαία εξέλιξη του Δυτικού τρόπου ζωής στις κοινωνίες τους. Πρέπει να βρουν τρόπους ν’ αντιδράσουν. Όσο κι αν οι Μουσουλμανικές κοινότητες προσπαθούν να δώσουν την εικόνα ότι δεν εγκρίνουν τις ενέργειες των τρομοκρατών, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε το γεγονός ότι από τις Μουσουλμανικές σχολές του Πακιστάν βγαίνουν οι τρομοκράτες.
Αυτή η συλλογική φαντασίωση των Ισλαμιστών να επιβάλλουν τη θρησκεία και την κουλτούρα τους σ’ ολόκληρο τον κόσμο έρχεται σε σύγκρουση με το Δυτικό μοντέλο παγκοσμιοποίησης, που έχει ήδη επικρατήσει και που διαπνέεται από τις αρχές της ανοχής, της ανεκτικότητας σε κάθε κατεύθυνση και του σεβασμού της ιδιωτικότητας των άλλων.
Όταν λέω “Δυτικό μοντέλο παγκοσμιοποίησης” δεν εννοώ την πολιτική του Μπους, του Μπλέρ και των άλλων που θέλουν να επιβληθούν επίσης με τη βία, αλλά αυτό που εδράζεται στις αρχές του αρχαίου Ελληνικού πνεύματος, από τις οποίες γεννήθηκε η έννοια της δημοκρατίας και το οποίο έχει επικρατήσει στη συνείδηση των απλών πολιτών στις Δυτικές κοινωνίες. Παγκοσμιοποίηση, σύμφωνα με το “Ελληνικό μοντέλο παγκοσμιοποίησης”, σημαίνει ζω με όλο τον κόσμο, ανέχομαι τις απόψεις του πλησίον μου, πολιτικές, θρησκευτικές και άλλες. Βασίζεται στην αλήθεια ότι όλοι οι άνθρωποι στη Γη είμαστε ίσοι και ότι η μοίρα μας είναι κοινή. Δεν είναι να θέλω να σου επιβάλλω κάτι, μία νοοτροπία, στάση που συνθέτει έναν παραδοσιακά Ανατολίτικο τρόπο σκέψης.
Αυτό το μοντέλο παγκοσμιοποίησης που εδράζεται στην οικουμενικότητα και την ανοχή της διαφορετικότητας των άλλων ανθρώπων, μάχονται να το ανατρέψουν, από τη μια, οι φανατικοί Μουσουλμάνοι και, από την άλλη, οι Η.Π.Α. και οι σύμμαχοί τους που υποστηρίζουν ότι, δήθεν, με τις στρατιωτικές επεμβάσεις προασπίζονται τη δημοκρατία. Αλλά η έννοια της δημοκρατίας δεν μπορεί να εμπλέκεται σε τέτοιου είδους δράσεις.
Στο όνομα της δημοκρατίας κέντρα εξουσίας και στο παρελθόν άσκησαν βία για να επιβάλλουν τις απόψεις τους. Αλλά η δράση σύμφωνα με την αρχή “οφθαλμού αντί οφθαλμού” μας έχει φέρει σε αδιέξοδο. Θα πάρουν οι κυβερνήσεις πρόσθετα μέτρα ασφαλείας, θα υποχρεωθούμε ν’ ανεχτούμε περιορισμό των ήδη κεκτημένων δικαιωμάτων μας στ’ όνομα της καταστολής της τρομοκρατίας, ενώ παράλληλα θα αυξάνεται το μίσος ανάμεσα στις δύο πλευρές και θα ζούμε με το φόβο νέων τρομοκρατικών χτυπημάτων. Αυτά που κάνουμε σήμερα θα καθορίσουν τι θα συμβεί μελλοντικά στον πλανήτη.
Το “Ελληνικό μοντέλο παγκοσμιοποίησης” φαίνεται να είναι μονόδρομος για την ευημερία του πλανήτη. Πώς αλλιώς θα μπορούσαμε να συμβιώσουμε ειρηνικά όλοι οι λαοί της Γης, όταν υπάρχουν τόσο μεγάλες πολιτισμικές, κοινωνικές, οικονομικές και θρησκευτικές διαφορές; Προϋποθέτει ν’ ασκηθούμε στην αποδοχή, την ανοχή, ν’ ασκηθούμε στη δημοκρατία. Το “Ελληνικό πνεύμα” της δημοκρατίας δεν μπορεί να είναι από τη φύση του “εθνικό”, με την έννοια ότι ανήκει μόνο σ΄ εμάς τους “Έλληνες”, όπως υποστηρίζουν κάποιοι φανατικοί Νεοέλληνες. Είναι από τη φύση του οικουμενικό, με την έννοια ότι βασίζεται στην ανοχή και η ανοχή δεν περιορίζεται μόνο στους ομόεθνους και τους ομοϊδεάτες, αλλά αγκαλιάζει τους πάντες.
Είναι επίσης χαρακτηριστικό της δημοκρατίας της ανοχής, ότι μπορεί να χάσει τον πόλεμο με την εξουσία και πρόσκαιρα να υποταχθεί σ’ αυτήν. Αλλά τέτοιου είδους εξουσία, όπως μας έχει δείξει η ιστορία, πάντα στο τέλος καταρρέει. Η ανοχή και η δημοκρατία είναι το μόνο μέλλον. Αν δεν επικρατήσει, τότε η σύγκρουση αυτή ανάμεσα στο Ισλάμ και τη Δύση, μπορεί ν’ αποβεί μοιραία για το μέλλον του πλανήτη.
του κοινωνιολόγου κ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗ.